សិក្សារឿង អ្នកតាទឹកអ្នកតាភ្នំ

ជំពូក២

សិក្សារឿង អ្នកតាទឹកអ្នកតាភ្នំ
២.១. ទស្សនទានស្តីពីទេវកថានៅកម្ពុជា

២.១.១.ប្រវត្តិនៃការសិក្សាទេវកថា

ទេវកថាត្រូវបានចាត់ទុកជាផ្នែកមួយនៃអក្សរសិល្ប៍ប្រជាប្រិយ។ទេវកថា ត្រូវបានកើតឡើងតាំងពី
ពេលមនុស្សខ្មែរជំនាន់ដើមនាសម័យសង្គមបុព្វកាល ប្រកបរបររកស៊ីដោយពឹងផ្អែកទាំងស្រុងទៅលើធម្ម
ជាតិ ហើយបានប្រើប្រាស់កម្លាំងផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងការចិញ្ចឹមជីវិតដោយបរបាញ់ នេសាទ ចំញ្ចឹមសត្វ និងដាំ
ដំណាំ។ នៅពេលមនុស្សពុំទាន់អាច ចេះកត់ត្រា បង្កើតអក្សរបាននោះ ការនិទានពីមាត់មួយទៅមាត់មួយ
ជាការពេញនិយមជាទីបំផុត។ខណៈពេលមនុស្សជួបទៅនឹងបញ្ហាអ្វីមួយ ពួកគេអាចត្រឹមតែពន្យល់ និង
បកស្រាយបញ្ហាធម្មជាតិទៅតាម មនោគតិរបស់ខ្លួនក្នុងការយល់ឃើញពីធម្មជាតិតែប៉ុណ្ណោះ។

ដូចដែរយើងបានដឹងស្រាប់ហើយ អក្សរសិល្ប៍ប្រជាប្រិយ ជាសមូហភាពនៃអ្នកនិពន្ធ ពេលជាការ
បន្តពីមាត់មួយទៅមាត់មួយ ពីតំបន់មួយទៅតំបន់មួយៗការរៀបចំចងក្រង_withដូចជាអក្សរ

ល្ប៍ប្រជាប្រិយ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅរវាងពាក់កណ្តាលទី២ នៃស.វ.ទី១៩ ដោយអ្នកប្រាជ្ញជនជាតិបារាំង
និងខ្មែរ។ស្ថិតក្នុងរបបអាណានិគមនិយបារាំង តំណាលកថាប្រជាប្រិយត្រូវបានប្រមូលចងក្រងដោយអ្នក
និពន្ធបារាំងមួយចំនួនធំដូចជាលោក អាយ ម៉ូនីញ៉េ(Aymer) ក្នុងស្នាដៃកម្រមួយ "Ly "Tvxtes Khmer's
Silv 878" តម្កល់ទុកនៅបណ្ណាល័យ EFEOនាទីក្រុងហាណូយ។ លោក អាដេម៉ាឡឺក្លែរ (Alier

cry) បានផ្សាយសៀវភៅ រឿងនិទាននិងរឿងព្រេងកម្ពុជា "Contes et Legendes du Cambodg) នាឆ្នាំ
១៤៥៥ ។លោក តេអុង (Cheon) បានបោះពុម្ពផ្សាយសៀវភៅ កំណត់សម្គាល់លើបទចម្រៀងកម្ពុជា) * Note
sur la Chas Cirbodgienne" ។ លោក អាបេ ហួសដុង (Abbe Guesdon)បានចង់ក្រងអត្ថបទតំណាល
កថា ប្រាំយ៉ាងវែងៗបោះពុម្ពផ្សាយនៅឆ្នាំ ១៩០០ប៉ុន្តែសៀវភៅនេះ មិនអាចបោះពុម្ពផ្សាយបាន។រីឯលោក
អូហ្គូស ថាវី (Aust Pavi) បានចងក្រងរឿងនិទានខ្នាតវែងប្រាំពីរ ដូចជារឿង កាកី មាយើង សង្ខសិល្ប៍
ជ័យ ខ្យងស័ង្ខ វរវង្ស សូរវង្ស រិទ្ធីសែនឬនាងពីរដណ្តប់ៗប៉ុន្តែគេយល់ថា វាមិនមែនជារឿងនិទាននោះទេ ជា
ស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍បុរាណ ព្រោះមានអ្នកនិពន្ធច្បាស់លាស់។ លោក ល្វី ហ្វីណូ (Fin) បានសាកល្បង
ប្រមូលភាសិតខ្មែរមួយចំនួនចុះផ្សាយនៅក្នុងទស្សនាវដ្ដី ឥណ្ឌូចិន។ ឆ្នាំ១៩០៤។ កញ្ញា ស៊ុយសាន ការ
បឺឡេស (Madmiselle Suzanne Karpeles) អតីតនាយកវិជ្ជាស្ថានពុទ្ធសាសនាបណ្ឌិត្យ បានប្រមូលមន្ត្រី
ខ្មែរធ្វើការជាមួយនាង និងអ្នកប្រាជ្ញខ្មែរមួយចំនួនបង្កើតទស្សនាវដ្តីកម្ពុជសុរិយា នៅឆ្នាំ១៩២៧ ក្នុងនោះចុះ
ផ្សាយតំណាលកថាមួយចំនួន។"

មកដល់ឆ្នាំ១៩៦៥ ទល់នឹងឆ្នាំ៩៧៥ គណៈកម្មការទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរដែលមានសមាសភាពប្រាំបី
នាក់ដឹកនាំដោយលោក ចាប ពិន នៃវិជ្ជាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យទទួលបន្ទុកចងក្រងឯកសារស្តីពីទំនៀម

” ពីរ , អក្សរសិល្ប៍ប្រជាប្រិយខ្មែរ ភ្នំពេញ «សមូហកម្ម ឥន យឿន ,b០១៣ ,ទំព័រ ២២។